Backlight-bleedtest

Zonelogboek: noteer wat je ziet en onderscheid een lek van glow

Onder het testscherm staat een logboek met negen zones, met voor elk deel van het paneel een keuzelijst. Per zone kies je wat je echt zag: niets, glow die meebeweegt als je je hoofd verplaatst, een zwak lek dat blijft staan of een duidelijk lek dat blijft staan. De kleine kaart en het oordeel eronder vullen zich terwijl je bezig bent. Een gewone zwartbeeldtest laat dit allemaal aan je geheugen over, en tegen de tijd dat je de derde hoek hebt bekeken, ben je vergeten hoe de eerste eruitzag.

Waar het om draait is de hoofdbeweging. Een grijze waas in de onderste hoeken die wegglijdt en vervaagt als je opzij leunt, is IPS-glow, die elk IPS-paneel in zekere mate heeft. Een lichte plek die vanuit elke hoek op exact dezelfde plek zit, is een echt lek. Een notitie als ‘linksonder: duidelijk, blijft staan’ is bovendien iets waar een medewerker van de klantenservice mee uit de voeten kan, terwijl ‘er zit wat bleed in de hoek’ je een standaardantwoord oplevert. Als vuistregel geldt: een degelijke IPS-monitor levert allemaal schone zones op met wat glow in twee hoeken. Een exemplaar dat terug mag, ziet er eerder uit als twee onderste hoeken die bij de helderheid die je echt gebruikt als duidelijk lek zijn genoteerd.

1. Zorg voor de juiste omstandigheden.

   Donkere kamer, helderheid op het niveau waarop je de monitor normaal gebruikt (bleed wordt erger naarmate je de achtergrondverlichting hoger zet), Zuiver zwart geselecteerd en de aftelling afgelopen.

2. Ga midden voor het scherm zitten.

   Ongeveer een armlengte afstand, met je ogen op hoogte van het midden van het scherm. Kijk steeds naar één zone.

3. Beweeg je hoofd.

   Leun bij elke plek naar links, rechts, boven en onder. Verschuift of vervaagt ze, noteer haar dan als glow. Blijft ze staan, noteer haar dan als lek en geef aan hoe sterk.

4. Herhaal op Bijna zwart.

   Gebruik daarna Toevoegen aan apparaatrapport als je het resultaat bij de rest van je apparaatrapport wilt bewaren.

De beperkingen zijn duidelijk. Dit zijn je ogen, geen meetapparaat, dus er is geen helderheidswaarde, en de tool weet alleen wat jij invult. Het oordeel is een vuistregel: elke fabrikant bepaalt zijn eigen tolerantiegrens en deze pagina kan niet weten waar die van jou ligt. Ook mura of wolkvorming die je alleen op grijs ziet, kan ze niet beoordelen, en daarvoor is de Schermuniformiteitstest bedoeld.

Backlight bleed in de hoeken van een nieuwe monitor: waar let je op

Stel dat je net een monitor hebt uitgepakt, de kamer hebt verduisterd, de aftelling op Zuiver zwart hebt laten lopen en de helderheid hebt ingesteld zoals je die normaal gebruikt. In beide bovenhoeken zie je een waas. Als je naar links en rechts leunt, schuift die mee en vervaagt hij, dus zet je Linksboven en Rechtsboven op “Glow (beweegt met de hoek)”. Langs de onderrand zit links een heldere strook die vanuit elke hoek precies op dezelfde plek blijft, dus Linksonder wordt “Duidelijk lek (blijft staan)”. Rechtsonder is ook een zwakke lichtopening die niet beweegt, en die krijgt “Zwak lek (blijft staan)”.

Het oordeel luidt “Duidelijk lek dat blijft staan (linksonder). Fotografeer het in een donkere kamer en bekijk je opties voor retour of garantie.” en Toevoegen aan apparaatrapport bewaart de korte vorm: “Bleed-log @ Zuiver zwart: duidelijk: 1 (LO), zwak: 1 (RO), alleen glow: LB, RB”. Maak de foto zolang je nog binnen de retourtermijn zit.

Vergelijk dat met een tweede exemplaar waarbij alleen de twee bovenhoeken een waas tonen die met je hoofd meebeweegt. Log je die twee als glow en verder niets, dan zegt de pagina “Alleen glow die van de hoek afhangt (linksboven, rechtsboven). Dat is normaal gedrag van een IPS-paneel en geen lek.” Zelfde kamer, zelfde helderheid, en niets om terug te sturen.

Zo gebruik je deze backlight-bleedtest

1. Doe de lichten uit.

   Backlight bleed is alleen betrouwbaar zichtbaar in een echt donkere kamer; testen overdag of in een lichte ruimte zegt bijna niets.

2. Maak eerst je scherm schoon.

   Stof en vlekken kunnen van een afstand precies op zwakke bleed lijken.

3. Klik op Start en laat je ogen wennen.

   De ingebouwde aftelling geeft je ogen tijd om te wennen voordat je iets beoordeelt.

4. Controleer elke hoek en rand.

   Zet de zonegids aan als dat helpt om systematisch te scannen en geen plek te missen.

5. Probeer ook de bijna-zwarte en donkergrijze niveaus.

   Sommige panelen vertonen subtiele wolkvorming op heel donkergrijs die zuiver zwart volledig verbergt.

Backlight bleed versus IPS-glow

Deze twee worden voortdurend door elkaar gehaald, en het verschil kennen is belangrijk: het ene is een defect waarvoor een garantieclaim loont, het andere is volkomen normaal. De test is simpel: verander je kijkhoek, of beweeg je hoofd van links naar rechts.

Backlight bleed blijft precies op dezelfde plek, hoe je er ook naar kijkt, omdat er fysiek licht langs de randafdichting van het paneel lekt: een hardwarematig montageprobleem. IPS-glow verschuift, wordt helderder, dimt of krijgt een zilverige of gelige tint als je hoek verandert, omdat het een inherente optische eigenschap van IPS-panelen is en geen defect. Een beetje IPS-glow is op elke IPS-monitor volkomen normaal; het is alleen reden tot zorg als het extreem is, ook als je er recht naar kijkt. Wil je ook de gelijkmatigheid van het paneel buiten de randen beoordelen? Dan controleert onze Schermuniformiteitstest ook het hele scherm op vignettering en kleurzweem.

Wat backlight bleed veroorzaakt

Het komt neer op de fysieke montage van het paneel: ongelijkmatige druk waar het frame de LCD-lagen klemt, een onvolmaakte randafdichting of een lichtgeleider die niet helemaal goed achter het paneel zit. Omdat het mechanisch is en niet elektronisch, valt het het meest op bij effen donkere inhoud, waar geen beeldhelderheid het lek maskeert, en zit het meestal geconcentreerd in hoeken en langs randen in plaats van in het midden van het scherm. Het staat los van een defecte pixel, dus als je een nieuwe monitor binnen de retourperiode controleert, loont het om ook onze Dode-pixeltest uit te voeren: de ene vangt een defecte transistor, de andere een lichtlek, en geen van beide tests toont wat de ander vindt.

Kan backlight bleed verholpen worden?

Niet via software, kalibratie of een instellingenmenu: er is geen digitale instelling die een fysiek lichtlek bereikt. Een lagere helderheidsinstelling maakt het dagelijks minder zichtbaar, en sommige mensen plaatsen biasverlichting achter de monitor zodat donkere beelden minder hard aanvoelen, maar geen van beide haalt de bleed zelf echt weg.

Als het ernstig genoeg is om je te storen, is een vervanging van het paneel of het hele apparaat via de garantie echt de enige oplossing. Het loont om vast te leggen wat je met deze test ziet (gefotografeerd in een donkere kamer) voordat je contact opneemt met de fabrikant, want "een beetje bleed" is zo normaal dat veel garantievoorwaarden het pas dekken boven een bepaalde zichtbare drempel. De supportsites van Dell, LG en Samsung hebben allemaal een route om een garantieclaim in te dienen voor precies dit.

Waarom duisternis en timing ertoe doen

Testen bij daglicht of in een verlichte ruimte is niet alleen minder nauwkeurig; voor alles behalve ernstige bleed is het bijna nutteloos, omdat omgevingslicht in de kamer precies het zwakke schijnsel wegspoelt dat je probeert te zien. Een goed donkere kamer is de echte testvoorwaarde, geen optioneel extraatje.

De aftelling in deze tool bestaat om dezelfde reden waarom je ogen even nodig hebben als je een donkere kamer binnenloopt: het menselijke nachtzicht verbetert echt in de eerste 20 tot 30 seconden in het donker. Als je het scherm beoordeelt op het moment dat het zwart wordt, lijkt echte bleed zwakker dan die is en kun je die soms helemaal missen.

Meer tools op ProDeviceTest

Backlight bleed is maar één onderdeel van de algehele schermkwaliteit. Deze tools dekken de rest.

• Ghostingtest — controleer bewegingsonscherpte en nasleep met een bewegend object
• Dode-pixeltest — doorloop effen kleuren om dode of vastzittende pixels op te sporen
• Verversingssnelheidtest — meet wat je beeldscherm echt uitvoert
• Alle beeldschermtests — de volledige categorie